Hikoyani yuboring
burger x
#Jabrlanganlar uchun ko'rsatmalar

Ish joyidagi sharoit va hayz salomatligi

Ish joyidagi sharoit va hayz salomatligi
12 Okt 2026

Hayz ko‘rish oyida taxminan bir marta sodir bo‘ladi, lekin bundan ish kuni to‘xtab qolmaydi. Ayrim ayollar uchun bu kunlar deyarli...

Hayz ko‘rish oyida taxminan bir marta sodir bo‘ladi, lekin bundan ish kuni to‘xtab qolmaydi. Ayrim ayollar uchun bu kunlar deyarli ko‘zga tashlanmay o‘tsa, boshqalar uchun u kuchli og‘riq, holsizlik yoki ko‘p qon yo‘qotish bilan kechadi. Shunda oddiy bir savol tug‘iladi: ish joyi bunga qanchalik moslashgan?

Ishda hayz ko‘rish haqidagi gaplar ko‘pincha bitta masalaga taqaladi: maxsus ta’til kerakmi-yo‘qmi? Ammo muammo bundan ancha kengroq. Ayol kishi o‘ziga kerak bo‘lgan vaqtda hojatxonadan bemalol foydalana oladimi? U yerda suv va sovun bormi, gigiyena vositasini almashtirish imkoniyati mavjudmi? Agar og‘riq sababli ishlash haqiqatan ham qiyin bo‘lsa, qisqa tanaffus qilish mumkinmi?

Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) hayz salomatligini jismoniy, ruhiy va ijtimoiy farovonlikning bir qismi deb ta’riflaydi. Bu gigiyena vositalari, suv va tibbiy yordamdan foydalana olishni, shuningdek, kamsitishlarsiz odatiy hayotda ishtirok etish imkoniyatini o‘z ichiga oladi. Tashkilot ma’lumotlariga ko‘ra, ayollar va qizlarning uchdan ikki qismidan ko‘prog‘i hayz paytida og‘riqni boshdan kechiradi, dunyo bo‘yicha qariyb 500 million ayol-qiz esa hayz salomatligi uchun zarur bo‘lgan narsalar — gigiyena vositalaridan tortib suv va sanitariya sharoitlarigacha bo‘lgan imkoniyatlardan mahrum.

Xalqaro mehnat tashkiloti (XMT) ish joyidagi gigiyena bo‘yicha o‘zining amaliy qo‘llanmasida odatiy qiyinchiliklarni sanab o‘tadi: kir yoki noqulay hojatxonalar, shaxsiy daxlsizlikning yo‘qligi, ishlatilgan vositalarni xavfsiz ravishda tashlab yuborish imkonining yo‘qligi, gigiyena materiallari va hojatxonadan aynan kerakli vaqtda foydalanishning cheklangani. Shuningdek, ayollarga bu masalalar bo‘yicha rahbar bilan gaplashish noqulay bo‘lishi alohida ta’kidlanadi.

O‘zbekistonda mehnatni muhofaza qilish qonun bilan mustahkamlangan bo‘lib, unda sanitariya-gigiyena sharoitlari ish joyidagi majburiy talablar sirasiga kiradi, ularni ta’minlash esa korxona administratsiyasi zimmasiga yuklatiladi. Xodimalar uchun bu, xususan, sanitariya sharoitlaridan foydalanish imkoniyati va zarur bo‘lganda ulardan foydalana olishni anglatadi.

2022–2023-yillarda USAID Johns Hopkins Center for Communication Programs bilan birgalikda Keniya va Nepalda asosan ayollar mehnat qiladigan to‘rtta korxonada — to‘qimachilik, tikuvchilik va gilam to‘qish fabrikalarida pilot loyihasini o‘tkazdi. Ish joylarida gigiyena vositalaridan foydalanish imkoniyatlari kengaytirildi va sanitariya sharoitlari yaxshilandi, xodimalar hamda menejmentga sikl va salomatlik masalalari bo‘yicha treninglar o‘tkazildi. Loyiha yakunlariga ko‘ra, ayollar ushbu davrda ishda o‘zlarini yanada ishonchli his qila boshladilar. Nepalda loyiha natijalari davlat siyosatiga ham ta’sir ko‘rsatdi: hukumat ish joyini maktab va uy bilan bir qatorda hayz salomatligi uchun uchinchi asosiy muhit deb tan oldi.

JSST hayz salomatligi ushbu tabiiy jarayon uyat sababchisiga aylanmaydigan sharoitlarda yashash, o‘qish va ishlash imkoniyati bilan bog‘liq ekanini ta’kidlaydi.

Shuning uchun ishda ayollar salomatligi haqida gap ketganda faqat ta’til haqida bormaydi. Bu shuningdek hojatxona, suv va sovundan foydalana olish, gigiyena vositasini almashtirish va xavfsiz tarzda tashlab yuborish, o‘zini yomon his qilganda tanaffus qilish hamda ushbu ehtiyojlar haqida ularni yashirmasdan gapira olish imkoniyatidir.

R. Angalisheva tayyorladi

Oldingi maqola

Ish joyida tashqi ko'rinish talablari kamsitishga aylanganda
06 Okt 2026
Ish joyida tashqi ko'rinish talablari kamsitishga aylanganda

Keyingi maqola

Ayollarning ko‘rinmas mehnati va mehnat shartnomasi yo‘qligining badali
17 Okt 2026
Ayollarning ko‘rinmas mehnati va mehnat shartnomasi yo‘qligining badali
Muharrirdan
Anonim hikoyalar
Жиззахдаги мактаб директори қизларига тазйиқ ўтказиб, уларни мажбурлаб турмушга чиқарган, ўқиш, ишлашдан маҳрум қилган ва эркинликларини чеклаган.
10 Yanvar 2025
Жиззахдаги мактаб директори қизларига тазйиқ ўтказиб, уларни мажбурлаб турмушга чиқарган, ўқиш, ишлашдан маҳрум қилган ва эркинликларини чеклаган.

Немолчи.уз таҳририятига бир қиз мурожаат қилиб, у ва синглиси (қизлар вояга етган) онаси, Жиззах шаҳридаги 18-мактаб директори бўлмиш Шахноза Хасанова томонидан бир неча бор зўравонлик ва тазйиққа учрашганини маълум қилди. Қуйида опа-сингиллардан бирининг хабарини эълон қиламиз: «3 йилдан буён Тошкент шаҳрида ҳам ўқиб, ҳам ишлайман. 2024 йил 31 октябрь куни мени умуман норози бўлган йигитга […]

Унинг исми Зилола эди
03 Yanvar 2024
Унинг исми Зилола эди

У 2001 йилда Қашқадарё вилоятида туғилган, яхши турмуш ўртоқ, меҳрибон она бўлишни орзу қилган. Отасининг узоқ қариндоши Жаҳонгир ундан 8 ёш катта эди. У уни илк бор 2022 йил июль ойида, онаси ва синглиси билан сеп учун нарсалар олиш учун бозорга борганида кўрди. Бир ҳафтадан сўнг улар ФҲДЁ бўлимига ариза беришди, рўйхатга олиш бир ойдан […]

Тошкентда суд пичоқ билан аёлга ташланган эркакка 660 минг сўм жарима тайинлади
29 Iyun 2023
Тошкентда суд пичоқ билан аёлга ташланган эркакка 660 минг сўм жарима тайинлади

Ўша кунни Азиза (исми ўзгартирилди) аниқ-тиниқ эслаб қолди. 16 май куни болалар билан кўчага айланишга чиқишади. Телефони уйда зарядда қолади.⠀Кўчадан қайтгач, Азиза унинг атири ҳидини сезди. Бунгача собиқ эри унда квартира калитини қолганини инкор этган. Аёл ҳожатхонага кириб, ўша ерда бекиниб олди. Ўғли ҳам синглиси билан хонага кириб олади.⠀Эркак ҳожатхона эшигини тақиллатиб, очишни талаб қилади. […]

Жиззах вилоятида эркак 6-синф ўқувчисини зўрлади ва 2 йил озодликни чеклаш жазосини олди
15 Iyun 2023
Жиззах вилоятида эркак 6-синф ўқувчисини зўрлади ва 2 йил озодликни чеклаш жазосини олди

Маълум бўлишича, Жиззах вилоятида истиқомат қилувчи 21 ёшли эркак 2022 йил ёз ойларида маҳалладоши орқали уни дугонаси бўлган вояга етмаган 2010 й.т. йилда туғилган Т.К билан танишиб бир-бирларини ёқтириб қолишиб у вояга етганда бирганликда турмуш қуришлари ҳақида келишиб олади. Кузда эркак қиз яшайдиган шаҳарга боради, дугонаси иккисини айлантириб келади. Кеч бўлиб қолганлиги учун уларни шу […]

Nazima
05 May 2023
Nazima

Шахсий чегараларни бузиш болаликдан бошланади. Эсимда, ёшлигимда холаларим юзимни тортар. Бундан норозилик билдирсам онам менга “Ўзингни яхши тут”, дердилар. Ёки катталардан бирини ўпишимни айтишса, кўзимни юмиб чидардим. Буларнинг барчаси менга ёқмасди – бу катталар, уларнинг сўлаги, бегона ҳидлар …Ўсмирлигимда кўп ёлғиз қолишни истардим. Мусиқа тинглаб, кўзгу олдида рақсга тушардим ёки китоб ўқирдим. Лекин хонамнинг эшиги […]

Менинг исмим Ҳуснора, 32 ёшдаман.
28 Aprel 2023
Менинг исмим Ҳуснора, 32 ёшдаман.

Тошкентдан узоқда жойлашган кичик бир шаҳарчада ўсганман. Оилабоши қаттиққўл ота бўлган оилада ўсганман. Сингилларим ундан жуда қўрқишар ва мен дадамга хотиржамлик билан эътироз билдиришимга доим ҳайрон бўлишарди. Биз ҳар куни уй ва боғда ишлардик: ёғоч полларни қўлда ювардик, бармоқларимиз доимо қавариб кетарди. Эрталаб мактаб олдидан мол боқиш учун кетардик, дарсдан кейин қафас ва катакларни тозалардик. […]

Tegishli barcha maqolalar
top